Weer op plaats van bestemming: zon, 26 graden
Weer thuis: regen, zon, wind, van alles wat, 20 graden

Daar ben ik weer, helemaal klaar voor het tweede deel van deze virtuele vakantie. Ik begin in Marseille. Ik blijf negen dagen in de Provence waarna ik naar Montpellier en Carcassonne ga. Vervolgens ga ik naar de Atlantische kust: Bordeaux, Île d’Oléron, île d’Aix en Les Boucholeurs (het dorpje waar ik met mijn ouders meerdere vakanties doorbracht toen ik een tiener was) La Rochelle en daarna ga ik naar Bretagne. Ik zou nog naar Parijs gaan, maar dat schuif ik door naar het najaar, dan is het daar ook veel leuker :-). Ik wil nog wel naar Cornwall, maar dat wordt waarschijnlijk half september. Maar nu eerst Marseille.

Marseille, ik houd zo van die stad! In 2013 bracht ik er min of meer per toeval een paar dagen door (ik had tussen het bezoek aan een oud-collega, met wie ik bevriend ben die in de Provence woont, en Aix-en-Provence een paar dagen over). Ik besloot naar Marseille te gaan omdat het in dat jaar culturele hoofdstad van Europa was. Ik was er maar twee dagen en ik wist toen al dat ik terug zou komen. En ik kwam terug want twee jaar later was ik er een aantal dagen tussen kerst en oud-en-nieuw.

Marseille is de tweede stad van Frankrijk, maar toch doet het klein aan. Waarschijnlijk is dat ook omdat het niet echt toeristisch is en omdat er wijken zijn waar ik liever niet naartoe ging. Het is een havenstad, een stad van immigranten en rouwdouwers, een stad waar gewerkt wordt en niet geneuzeld. Het is ook een arme, vaak vieze stad met een flink portie criminaliteit (maar hoort dat niet bij een stad?!), veel gebouwen zijn oud en aan een flinke opknapbeurt toe. Of dat was het geval toen ik er was, maar dat is inmiddels tien jaar geleden en misschien is er inmiddels het een en ander veranderd.

Cathédrale de la Major
Nieuwe stad, nieuwe kerk: Cathédrale Sainte-Marie-Majeure, zoals de kathedraal eigenlijk heet maar in de volksmond wordt hij La Major genoemd. Ik ben niet in La Major geweest. In 2013 was hij dicht voor restauratie en in 2015 wilde ik er op een maandag naartoe en op maandag naartoe en toen was hij nog dicht op maandag. Ik had er natuurlijk nog een keer, op een andere dag, naartoe kunnen gaan maar daar had ik, geloof ik, geen zin meer in.

De meeste kathedralen staan in het centrum van een stad, maar deze staat een beetje weggemoffeld aan de rand van Marseille vlakbij het water en tussen drukke wegen, maar de kerk stond er natuurlijk lang voordat die wegen werden aangelegd en toen hij tussen 1852 en 1893 werd gebouwd was het al een religieuze plek. Sinds de vijfde eeuw hebben er al kerken gestaan. Naast de kathedraal staan nog resten van de veel kleinere Vieille Major kathedraal uit de 12 ee eeuw. Ik vind de kathedraal veel ouder aandoen dan hij is en dat komt waarschijnlijk door de neo-Byzantijnse stijl waarin hij gebouwd is en hij doet me ook een beetje denken aan de kerken in Toscane door het streepjespatroon op de gevel. Vanbinnen doet hij minder Toscaans aan. Er zijn geen fresco’s of enorme gouden mozaïeken, maar wel veel marmer.
Ik vond dit filmpje en ben heel blij dat ik de kathedraal nu gezien heb, maar vind het wel jammer dat ik er nooit echt ben geweest.
Hoogtepunt: de vloer. Die vind ik echt heel mooi.

Mucem
Ik vind Mucem, Musée des Civilisations de l’Europe et de la Méditerranée (museum van de beschavingen van Europa en de Middellandse Zee) een heel gaaf museum. Het museum bestaat pas sinds 2013 en is geopend toen Marseille culturele hoofdstad was. Ik ging er pas naartoe de tweede keer dat ik in Marseille was.
Zowel het gebouw en de expositie toen ik er was maakten indruk op me. De collectie van het museum bestaat vooral uit archeologische objecten en kunstobjecten uit de regio. Er zijn ook altijd interessante tentoonstellingen. Toen ik Mucem bezocht was er tentoonstelling over Tunesië en een over panorama’s. Het museum bestaat uit drie locaties, maar toen ik er was waren het er, volgens mij maar twee: de blokkendoos (J4) met een gevel van betongaas met organische motieven waardoor je heel leuk foto’s kan nemen en Fort Saint-Jean, een verdedigingsfort uit 1660, waarvan je een klein stukje op de rechter foto ziet. De twee zijn verbonden door een hele hoge brug en toen ik daar op liep ontdekte ik dat ik hoogtevrees had. Voordat ik MS kreeg had ik daar nooit last van, maar sinds mijn evenwicht niet meer zo goed is door de MS dus wel.

Le Panier
Toen ik in Napels was schreef ik dat het historisch centrum me aan Marseille deed denken en toen bedoelde ik vooral Le Panier, de oudste wijk van Marseille. Le Panier ligt ten noorden van de oude haven. De wijk dankt haar naam een een uithangbord van een herberg in de vorm van een mand. Door dat uithangbord kreeg de straat waar de herberg stond Rue du Panier en uiteindelijk kreeg de hele wijk die naam.

En dan nu een stukje geschiedenis: Marseille werd in de 6e eeuw voor Chr gesticht op deze plek door de Grieken. De Grieken kozen deze locatie vanwege de ligging op een heuveltop en vlakbij de zee. Ze vestigden zich bij de Butte Saint Lauren’ en de Griekse stad ontwikkelde zich richting de ‘Butte des Moulins waar ze de Acropolis van Athena bouwden. Op de Place de Lenche stond de Agora. In de middeleeuwen bleef de stad groeien. In de 12e eeuw werd er door de Broederschap van de Heilige Geest een ziekenhuis gesticht, het latere Hôtel-Dieu. De stad werd door wallen omsloten en groeide binnen dat gebied tot Lodewijk XIV in de 17e eeuw opdracht gaf tot de eerste uitbreiding van de stad. In de 19e en begin 20e eeuw was Le Panier een ongezonde wijk, berucht om zijn prostitutie en misdaad.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een plan opgesteld om de wijk op te knappen door architecten die zich inzetten voor het Vichy-regime . De eerste werkzaamheden begonnen in de herfst van 1942. Het gedeelte tussen de Rue Caisserie en de Vieux-Port , Saint-Jean, werd uiteindelijk op last van de Duitsers verwoest omdat de donkere, kronkelige straatjes een toevluchtsoord boden voor verzetsstrijders en de meeste Joodse inwoners van de stad in deze wijk woonden. Tussen 22 en 24 januari 1943 werden 30.000 inwoners verdreven en werden enkele duizenden mensen, voornamelijk joden, gearresteerd en naar concentratiekampen gestuurd. Ongeveer 1.500 gebouwen werden met dynamiet bekogeld, waardoor een ruïne achterbleef. Alleen het Hôtel de Cabre , gebouwd in 1535 en de oudste residentie van de stad bleef bewaard. Tegen het einde van de 20e en in het begin 21e eeuw werd Le Panier grondig gerenoveerd en nu zitten er veel ateliers, winkels en ontwerpers. Het is uitgegroeid tot een van de hipste wijken van Marseille.
Le Panier maar klein is en door de smalle straten en trappen vond ik het net een doolhof waar je fijn doorheen kan slenteren en dat vond ik meteen het hoogtepunt. Er zitten leuke winkels en fijn terrassen op de pleinen. Dat zijn er, geloof ik, nu nog meer dan toen ik er was. Ik heb er heerlijk Marokkaans gegeten en fijn op het terras gezeten van Bar des 13 coins op het gelijknamige plein.

Love Actually
Kerst leeft heel erg in Marseille, sowieso in Frankrijk, en ik kom er morgen op terug. Nu wil ik het alleen even hebben over Love Actually. Het is een van mijn favoriete kerstfilms en toch realiseerde ik me pas twee of drie jaar geleden dat een deel (klein, maar toch) in Marseille is opgenomen. De scene waarin Colin Firth van het huis van de ouders van zijn huishoudster naar het restaurant waar ze werkt loopt is opgenomen op la Montée des Accoules in Le Panier. Misschien herkende je de foto hierboven al. Het restaurant is eigenlijk geen restaurant en ligt niet in Le Panier maar aan de andere kant van de oude haven.

Centre de la Vieille Charité
La Vieille Charité bevindt zich in het centrum van Le Panier. Het gebouw werd tussen 1671 en 1749 gebouwd en was oorspronkelijk een armenhuis. Ik heb geen idee of het terrein nog vrij toegankelijk is maar als dat niet het geval is kan je door het hek kijken. Ik kon er wel in toen ik er was en vond het de moeite waard om over de binnenplaats te lopen.
Tegenwoordig zitten er verschillende educatieve instellingen en een museum voor twee musea: Le musée d’arts africains, océaniens et amérindiens en Le musée d’archéologie méditerranéenne. In het laatste is nu een expositie over tatoeages en die had ik heel graag gezien.

Kunst op straat
In Le Panier, maar ook in de wijken Cours Julien, Noailles, Quartier des Cinq-Avenues en Belle de Mai, wordt flink op muren gekalkt. Sommige dingen zijn lelijk maar er zit ook waren kunst tussen. Dit zijn foto’s van 10 en 12 jaar geleden dus zijn deze kunstwerken er niet meer, maar er staan een heleboel andere kunstwerken.

Le vieux port
Omdat het een beetje veel is vandaag ga ik niet te veel in op de oude haven, maar ik wilde er vandaag toch even naartoe. Ik vond het fijn om langs het water te lopen, koffie te drinken op een terras of rond te hangen op de trappen bij het Hôtel de Ville met uitzicht op de haven. ’s Ochtends is er een kleine vismarkt op de kop van de haven en in december is er een kerstmarkt. Je kunt er ook heerlijk mensen en boten kijken.

Navettes de Marseille en macarons Provençaux
Marseille heeft zijn eigen koekjes: navettes, een soort biscuits met oranjebloesem in de vorm van een bootje. Toen ik er was moest ik ze proberen. Bij de bakker waar ik ze kocht hadden ze ook macarons Provençaux aux amandes en aux chocolat. De navettes vond ik wel lekker, maar ook een beetje droog, maar de macarons heb ik iedere dag opnieuw gehaald. het zijn een soort kokosmakoronen maar dan met amandelmeel in plaats van kokos. Toen ik weer thuis was heb ik een week lang iedere dag makronen staan bakken. De amandelmakronen waren vrij simpel (amandelmeel, suiker en eiwit), maar bij de chocolade-amandelmakronen was het even zoeken naar de juiste verhoudingen, maar ook dat lukte! En dit werd het recept: 160 gr amandelmeel, 160 gr suiker, 80 gr eiwit en 30 gr cacaopoeder. Eiwit stijfkloppen met de suiker, heel voorzichtig amandelmeel en cacao erdoor scheppen. Als het te dik is nog klein beetje eiwit er voorzichtig door roeren. Kleine balletjes (ongeveer 16) maken of opspuiten met spuitzak en 20 minuten bakken op 180 graden (gewone oven). Voor de amandel versie vervang je de cacao voor een theelepel oranjebloesemwater. Ik gebruikte eiwit uit een flesje uit het koelvak in de supermarkt.

Gisteren ontdekte ik dat in het oorspronkelijke recept gekookte aardappel werd gebruikt in plaats van eiwit en ik vond ook een recept waarbij honing werd toegevoegd en dat lijkt me ook erg lekker. Mocht je de navettes willen proberen hier is het recept: https://www.hervecuisine.com/recette/la-recette-des-fameuses-navettes-de-marseille-a-la-fleur-doranger/ (even Google Translate gebruiken om het te vertalen)

Eten
Net als in Marseille at ik vanavond hele lekkere couscous met merguez. Ik wilde het eigenlijk zelf maken, maar ik ging vanmiddag onder meer inkopen doen bij de Franse supermarkt en toen was ik moe en had geen puf om te kopen, dus bestelde ik couscous. Tip: doe wat gekarameliseerde ui en geweekte rozijnen door de couscous. Ik vind dat heel erg lekker!