Weer op plaats van bestemming: overwegend bewolkt, 22 graden
Weer thuis: bewolkt, 19 graden
Bizar dat ik dacht dat ik wel genoeg zou hebben aan zeven dagen voor Parijs. Ik dacht wel dat ik meer kon doen per dag dan ik doe, maar toch. Ik geniet er wel erg van! Over het stukje van vandaag heb ik weer drie dagen gedaan. Ik heb niet veel gelopen en niet veel bezocht maar ik heb wel heel veel gelezen en veel filmpjes op YouTube gekeken omdat ik het zo interessant vond allemaal.
Terwijl ik dit typ zit ik op de bank met een pak BN chocoladekoeken en een glas orangina en de damesfinale van Roland Garros op France2 op de achtergrond, want voor dit stukje Parijs ging ik heel erg terug in de tijd. Toen ik in Frankrijk woonde wilden mensen die bij ons kwamen logeren altijd naar dezelfde dingen in Parijs. Ik heb het over de Eifeltoren, de Arc de Triomph en de Champs Élysées. Naar de Champs Élysées en de Arc de Triomph ben ik vandaag ook niet geweest, maar ik heb ze wel gezien. Oh en bezoekers wilden ook altijd naar de Notre-Dame maar daar ben ik vorige week al geweest. Ik heb vandaag wel een aantal andere plekken bezocht en de meeste, zoals de Eifeltoren, werden gebouwd voor een van de wereldtentoonstellingen die in Parijs gehouden werden. Hierdoor heb ik me een beetje verdiept in de wereldtentoonstellingen en dat vond ik best heel interessant. Ik kan me nu niet meer voorstellen dat dat soort evenementen georganiseerd werden en dat er zoveel en zulke grote gebouwen voor werden gebouwd. Parijs heeft zelfs de metro te danken aan de wereldtentoonstelling. Omdat ik al heel lang niet op deze locaties ben geweest heb ik er geen foto’s van dus heb ik voor het eerst tijdens deze reis foto’s van Pixabay gebruikt.
Voordat ik naar de plekken van de wereldtentoonstellingen ging ging ik naar Place de la Concorde. De meeste pleinen in Parijs vind ik mooi of best aardig, maar er is een aantal pleinen dat ik gewoon lelijk vind en Place de la Concorde is daar een van. Dit heeft vooral te maken met het gebrek aan groen en aan de auto’s die eroverheen razen. Het plein in 1755 aangelegd en genoemd naar Louis XV. Zijn ruiterstandbeeld stond in het midden. Tijdens de Franse Revolutie werd het plein omgedoopt tot Place de la Révolution en het beeld werd vernield en vervangen door een beeld van de Vrijheid. Op het plein werd tevens een guillotine geplaatst, waarmee onder meer Marie-Antoinette en de revolutionairen Danton en Robespierre werden onthoofd. In Parijs wisten ze niet zo goed wat ze met het enorme lege plein aan moesten maar in 1835 kwamen ze op het idee om de Obelisk van Luxor, in 1831 geschonken door Mohammed Ali, de onderkoning van Egypte, midden op het plein te zetten. Dat ging niet van een leien dakje. Het had al twee jaar gekost voordat het 227 ton wegende gevaarte in Parijs was aangekomen en het duurde ook nog eens drie jaar in beslag voordat hij recht stond. Hier werden nog twee grote fonteinen aan toegevoegd en het plein had een bepaalde allure. De obelisk staat in Axe historique (historische zichtas) die loopt van de Arche de la Défence, via de Arc de Triomph en Place de la Concorde naar de Ard de Triomph du Carrousel.
Ik las net dat het plein inmiddels gedeeltelijk autovrij is, maar ik herinner het me als een soort racebaan.
Na Place de la Concorde waren er verschillende manieren om bij mijn volgende stop te komen:
- Over de Champs Élysées, hier vind ik het nog wel een aardig stukje want veel groen, geen winkels en weinig toeristen, maar ook hier veel auto’s. In deze tuinen vond in 1855 de eerste Parijse wereldtentoonstelling plaats
- Via Cours-la-Reine, meer groen, minder verkeer maar wel een parkeerplaats voor toeristenbussen
- Via Port de la Concorde langs de Seine waar allemaal boten liggen.
Ik koos de laatste optie want die vond ik het leukst en het rustigst en in het boek dat ik nu aan het lezen ben ligt het schip van de boekenapotheek hier tussen de andere boten. Het enige nadeel van deze route was wel dat ik daarna een trap op moest en een stuk terug moest lopen richting de Champs Élysées, maar virtueel is dat natuurlijk geen probleem al moet ik wel altijd even slikken als ik een trap zie en ik realiseer me dan weer hoe ontoegankelijk de wereld is.
Voordat ik verder ga over plekken die ik bezocht eerst iets over de Wereldtentoonstellingen. Wereldtentoonstellingen zijn grote internationale exposities die sinds 1851 in verschillende landen gehouden zijn en waar de organiserende en deelnemende landen een beeld konden geven van hun economische, sociale, culturele en technische ontwikkeling. De eerste wereldtentoonstelling was in London. Er worden nog steeds wereldtentoonstellingen georganiseerd, nu onder de naam Expo en meestal zijn ze gespecialiseerd in een bepaald onderwerp zoals watermanagement, natuur of tuinbouw (floriade). Nu wordt er met gemengde gevoelens teruggekeken naar wereldtentoonstellingen, want deelnemende landen stelden ook hun koloniën en diens inwoners tentoon. Iets wat we ons nu echt niet meer voor kunnen stellen.
Tot de Tweede Wereldoorlog waren er in Parijs zeven wereldtentoonstellingen: 1855, 1867, 1878, 1889, 1900, 1925, 1937. Tijdens de wereldtentoonstelling van 1878 werd elektrische straatverlichting geïntroduceerd en voor die van 1900 werd de metro aangelegd. De wereldtentoonstelling van 1900 viel samen met de Olympische spelen in Parijs. Ik heb het gevoel dat de tentoonstellingen 1889 en 1900 het belangrijkst geweest zijn voor de stad.
Op YouTube staan heel veel filmpjes over Parijs tijdens de belangrijkste wereldtentoonstellingen en dit waren mijn favorieten:
1889 AI filmpje in ht Frans L’Exposition Universelle de 1889 – Visite virtuelle du Paris de la Belle Époque (Reconstrution IA)
1900 Paris 1900: The Fair that Changed Everything – Full Documentary
Leuk animatiefilmpje over beide wereldtentoonstellingen, wel in het Frans Les Expositions universelles de 1889 et 1900
Tijdens de tentoonstellingen van 1900 werden onder meer het Petit Palais, het Grand Palais, Pont Alexandre III gebouwd en daar ging ik vandaag naartoe. Ook het Gare d’Orsay, waar nu Musée d’Orsay in zit werd voor die tentoonstelling gebouwd. Op deze plek van het Petit Palais en het Grand Palais stond het Palais de l’Industrie dat gebouwd werd voor de Wereldtentoonstelling van 1855. Dit gebouwd werd in 1867, 1878 en 1889 hergebruikt maar voor de wereldtentoonstelling van 1900 besloot men dat er iets nieuws moest komen en in 1896 werd een architectenconcours uitgeschreven voor het ontwerp van twee paleizen. Architect Charles Girault won het concours en mocht het petit Palais en het Grand Palais bouwen.
Het Petit Palais is een prachtig gebouw en Girault liet zich inspireren door de Franse bouwstijl uit de late 17e eeuw en vroege 18e eeuw, de Beaux-Arts-stijl. Het is gebouwd rond een achthoekige binnenplaats en is versierd met hoge boogramen. Revolutionair tijdens de bouw was de zwevende trap. Deze kon niet van steen gemaakt worden dus werd hij gemaakt van beton.
In 1902 werd het Petit Palais een kunstmuseum en werden werken die de gemeente in de loop der jaren had verworven tentoongesteld. Tijdens de beide wereldoorlogen werden de werken elders ondergebracht. Tussen 1980 en 1998 raakte het gebouw is in verval en puilden de opslagruimtes uit. In 1998 werd er wederom een architectenconcours uitgeschreven, ditmaal voor de renovatie die tussen 2001 en 2005 plaatsvindt..
Hoogtepunten Zelfportret in Oriëntaalse kleding van Rembrandt, De kleine gek van Jan Steen, de pauwen van Melchior de Hondecoeter, de koeien van Albert Cuyp, de kantkloster van Nicolaas Maes. Ik wist helemaal niet dat er zo veel Hollandse meesters in dit mudeum hangen anders was ik er wel een keert naartoe gegaan. Verder De huwelijkstoet van Pieter Breughel de Jonge, Portrait de Théodore Duret van Édouard Manet en Le Chevalier, la Mort et le Diable van Albrecht Dürer. Het Petit Palais vond ik trouwens helemaal niet zo petit.
Het Grand Palais is een stuk groter dan het Patit Palais, het is immens groot! Het heeft een imposante neoclassicistische façade met veel art-nouveau-smeedijzerwerk. en is geïnspireerd op het Crystal Palace in Londen, gebouwd voor de wereldtentoonstelling in 1851. Het Grand Palais had na de wereldtentoonstelling afgebroken moeten worden, maar ze besloten het toch te laten staan en het werd gebruikt voor verschillende evenementen zoals hippische concours, auto- en vliegtuigbeurzen en kunsttentoonstellingen. Ik ben er in 1989 naar een tentoonstelling van Paul Gaugin geweest. Net als het Petit Palais was het gebouw aan het eind van vorige eeuw in slechte staat. In 2005 werd het heropend, na een twaalf jaar durende sluiting omdat in 1993 een gedeelte van het glazen plafond instortte. Tijdens de Olympische Spelen van 2024 vonden hier de wedstrijden voor de onderdelen taekwondo en schermen plaats.
In de westelijke vleugel van het Grand Palais is het Palais de la Découverte gehuisvest. In mijn eindexamenjaar ben ik met school in dit museum geweest want wiskunde bestond bij ons voornamelijk uit astronomie en in dit museum was daar een heel veel oer te vinden. Ik kan me niets van de collectie van het museum herinneren, maar ik weet nog wel dat ik het gebouw erg mooi vond. Toen ik vandaag op de site keek kwam ik erachter dat het een soort Nemo is. Het museum werd opgericht voor de wereldtentoonstelling van 1937. Eerste curatoren waren Nobelprijswinnaars Jean Perrin (natuurkunde) en Jean Rostand (biologie). In 1938 besloot de Franse regering dat het een permanent museum moest worden.
Pont Alexandre III werd gebouwd tussen 1896 en 1900 door de ingenieurs Jean Résal en Amédée D’Alby en de architecten Cassien-Bernard en Gaston Cousin. De brug werd genoemd naar tsaar Alexander III. Diens zoon, Nicolaas II, legde op 7 oktober 1896 de eerste steen. De brug staat symbool voor het verdrag van de Frans-Russische Alliantie
De brug wordt verlicht door 32 bronze lantaarns en hij is rijkversierd met beelden van leeuwen, nimfen, cupido’s, schelpen en maskers. De brug maakte weer veel indruk op me als vond ik hem nu ook wel een beetje kitsch.
Hôtel des Invalides, hier ben ik alleen langsgelopen maar ik noem het toch even want het is best een beroemd gebouw.
Het werd in 1671 opgericht door Louis XIV. diende als onderkomen voor oud-soldaten die hulpbehoevend waren geraakt door hun dienst in het Franse leger. Vanaf de Pont Alexandre III leidt een reusachtige oprijlaan van 500 meter lang en 250 meter breed naar het Hôtel National des Invalides, dat de Cathédrale de Saint-Louis-des-Invalides en de Dôme des Invalides omvat.
De Dôme des Invalides bestaat uit een koepelkerk met een vergulde koepel. Onder de koepel staat het praalgraf van Napoleon. Het graf staat in een soort van ondiepe put. hierdoor moet je als je naar het graf van Napoleon wil kijken een beetje voor hem buigen. Er kan ook naar de onderste ring van de put worden gelopen. Daar kijk je tegen hem op. Het stoffelijk overschot van Napoleon zit in vijf verschillende kisten (een van blik, een van mahonie, twee van lood en een van ebbenhout) die geplaatst zijn in een sarcofaag van rood kwartsiet rustend op een sokkel van groen graniet.. Dit past wel bij de kleine man met grootheidswaanzin
Ik liep door Rue Cler. Ik kende dit straatje niet maar het kwam voor in het boek De doden van de Pont-Neuf dat ik laatst gelezen heb. Ik vond het een leuk straatje met groentejuweliers, bloemen- en chocoladewinkels, traiteurs en brasseries. Het zag er allemaal net iets duurder en luxer uit dan Rue Mouffetard waar ik een aantal dagen geleden was.
Toen kwam ik bij de Champs-de-Mars, het park voor de Eiffeltoren. Het bestond al onder Louis XV die hier een marsveld liet aanleggen voor de leerlingen van de naastgelegen militaire school die in 1751 opgericht werd. Het werd gebruikt voor de wereldtentoonstellingen van 1867, 1878, 1889, 1900 en 1937. Tot in 1889 was het terrein eigendom van het Franse leger, daarna werd het afgestaan aan de stad Parijs. In hun huidige vorm werden de tuinen van de Champ-de-Mars aangelegd tussen 1908 en 1928.
En dan de Eiffeltoren! Ik heb een haat-liefdeverhouding met de Eiffeltoren en volgens mij heeft Parijs dat ook, maar om een andere reden. Parijzenaars vinden het over het algemeen een wanstaltig ding en alleen voor toeristen, ik vind het niet zo lelijk maar dat van die toeristen klopt wel. Het is het meest bezochte monument ter wereld waar een toegangskaartje voor gekocht moet worden.
De toren is ontworpen door de ingenieurs Maurice Koechlin en Émile Nouguier, twee medewerkers van Gustave Eiffel, en werd tussen 1887 en 1889 gebouwd. De bouw werd volledig gefinancierd door Eiffel zelf en hij kreeg in ruil daarvoor een exploitatievergunning van 20 jaar van de stad. Er wordt gezegd dat er pallen waren om de toren af te breken toen de vergunning in 1909 verliep omdat het bezoekersaantal zo tegenviel en dat hij gered is door de radio, in 1908 werd het eerste langeafstandsradiobericht vanaf de toren verzonden Maar de toren heeft nooit verlies geleden want Eiffel had de door hem gemaakt kosten er al na de wereldtentoonstelling van 1889 uit. Nu staan er 120 antennes die op de top. De Nazi’s wilden de toren tijdens de Tweede Wereldoorlog echt afbreken omdat ze dachten dat Eiffel joods was. Ik heb geen idee of hij joods was, maar de toren is blijven staan.
De toren heeft verschillende kleuren gehad. Tijdens de bouw van 1887 tot 1889 was hij Venetië-rood, in 1889 was hij roodbruin met een lichte gradatie, in 1892 werd hij bruinoker geverfd en in 1899, voor de Wereldtentoonstelling van 1900, kreeg hij een gradatie van vijf kleuren, van geeloranje aan de basis tot lichtgeel aan de bovenkant. In 1907 werd hij bruingeel, in 1954 roodbruin en tenslotte werd hij in 1968 Eiffeltorenbruin, de kleur die speciaal ontworpen werd voor de toren en die hij nu nog steeds is
De toren is 317 meter zonder de antennes, de eerste verdieping is op 57 meter hoogte en bevat winkeltjes en tentoonstellingen en er is ook een glazen vloer (brrr). De tweede verdieping is op 116 meter hoogte en de bovenste verdieping zit je op 276 meter. Hier zit ook een geheime verdieping: het appartement van Eiffel, waarin hij zichzelf opsloot om in rust na te kunnen denken en om af en toe bezoekers te ontvangen. De ruimte is nog steeds gevuld met meubels en wassen beelden van Eiffel, zijn dochter, en Thomas Edison. Afhankelijk van de omgevingstemperatuur kan de toren 15 cm in hoogte veranderen door het uitzetten of krimpen van het metaal
In het reisgidsje van mijn ouders uit 1964 stonden de toegangsprijzen van de Eiffeltoren. Even ter vergelijking: in 1964 was een keertje voor de eerste verdieping 1,50 fr, voor de tweede 3 fr en voor de derde verdieping 5fr. De franc was toen ongeveer 0,70 gulden en 1 gulden was in 2001 0,45 euro. In 1995 was een kaartje verdieping omgerekend ongeveer 8 euro en voor de derde verdieping omgerekend ongeveer 13 euro. Nu betaal je 23,50 euro om naar de tweede en 36,70 euro om naar de derde verdieping te gaan. Bezoek aan de eerste verdieping zit tegenwoordig inbegrepen bij de andere verdiepingen.
Nog wat cijfers in 1889 waren er bijna 2 miljoen bezoekers. Na de wereldtentoonstelling zakte het uiteraard behoorlijk en in 1890 waren er nog geen 400.000 bezoekers, Daarna daalde het verder tot in 1900 toen er weer meer dan een miljoen bezoekers kwamen. Nu is het dus de belangrijkste toeristische attractie van Parijs en komen er zo’n 6 miljoen bezoekers per jaar.
Ik ben vandaag niet de Eiffeltoren op geweest want zelfs virtueel heb ik last van hoogtevrees en het uitzicht vanaf de toren is mooi, maar er is één minpuntje: de Eiffeltoren zie je niet.
Leuk filmpje over hoe ze de Eiffeltoren bouwden Building the Eiffel Tower | Full Documentary | NOVA | PBS – YouTube
Ik stak de Seine over en ging naar Trocadéro, want hiervandaan heb je wel een prachtig uitzicht op de Eiffeltoren. Het grote bouwwerk is het Palais de Chaillot en werd gebouwd voor de wereldtentoonstelling van 1937. Daarvoor stond er het Palais du Trocadéro gebouwd voor de wereldtentoonstelling van 1878. Ik vind het Palais de Chaillot niet lelijk en ik vind het moderner aandoen dan het is, maar toen ik foto’s zag van het Palais du Trocadéro vroeg ik me af waarom dat afgebroken is. Het was zo kolossaal en mooi! Ik sluit af met deze zin uit De Gevangene (Op zoek naar de verloren tijd 6) van Marcel Proust:
“Waarom zou je op een mooie dag je ogen afwenden van het Trocadero, waarvan de torens met hun giraffenhalzen doen denken aan het kartuizerklooster van Pavia ?
Eten
Gisteren ben ik bij de oesterbar in de buurt gaan lunchen. Ik had oesters, vissoep en ijs met karamelsaus. Franser kon bijna niet. Vanochtend was ik bij de Italiaanse deli en daar hadden ze verse ravioli met citroen en heel veel kaas en die kon ik niet laten liggen daus die at ik net. Ik heb nog wel mousse au chocolat.
Vandaag gebruikt
Place de la Concorde https://en.wikipedia.org/wiki/Place_de_la_Concorde, https://nl.wikipedia.org/wiki/Axe_historique
Wereldtentoonstellingen https://nl.wikipedia.org/wiki/Wereldtentoonstelling
Petit Palais https://fr.wikipedia.org/wiki/Petit_Palais, https://www.petitpalais.paris.fr/en/collections/chefs-doeuvre, https://www.parismuseescollections.paris.fr/fr/recherche/type/oeuvre/musee/20
Grand Palais https://fr.wikipedia.org/wiki/Grand_Palais_(Paris)
Palais de la Découverte https://www.palais-decouverte.fr/
Pont Alexandre III https://fr.wikipedia.org/wiki/Pont_Alexandre-III
Hôtel des Invalides https://nl.wikipedia.org/wiki/H%C3%B4tel_des_Invalides
Champs de Mars https://fr.wikipedia.org/wiki/Champ-de-Mars_(Paris)
Eiffeltoren https://nl.wikipedia.org/wiki/Eiffeltoren
Trocadéro https://fr.wikipedia.org/wiki/Palais_du_Trocad%C3%A9ro, https://fr.wikipedia.org/wiki/Palais_de_Chaillot
Wandelingen
Google Street view
Gidsen
Capitoolgids Parijs
Gids voor Parijs van Jan Brusse uit 1964
Aan het lezen
De boekenapotheek aan de Seine van Nina George
Van achter de geraniums 